Niet nieuwsgierig zijn naar de beweegredenen van de milieubeweging getuigt van intellectuele luiheid

Verscheen eerder in NRC

Maarten Boudry trekt in zijn stuk In het westerse milieudenken is er maar één parasiet: de mens (16/1) alles uit de kast om iedereen die zich zorgen maakt om het klimaat als ‘groene mensenhaters’ weg te zetten. De milieubeweging is decadent, stelt hij, want wie in een arm land woont heeft de luxe niet om zich om het milieu te bekommeren. Dat laatste klopt, alleen de conclusie die Boudry trekt niet. Het getuigt van intellectuele luiheid om niet nieuwsgierig te zijn naar de beweegredenen van de milieubeweging, maar hen een frame op te plakken dat hem zelf vrijpleit van elke vorm van zelfreflectie.

Vragen om klimaatbeleid is in zichzelf niet moralistisch, maar getuigt van gezond verstand. Het moralisme wordt erop geplakt door mensen zoals Boudry. Zijn stuk past in de traditie die alle stadia van klimaatontkenning doorlopen: eerst ontkennen dat klimaatverandering bestaat; dan erkennen dat het wel bestaat, maar niet door de mens komt; vervolgens toegeven dat het wel door de mens komt, maar wel meevalt. Om uiteindelijk te concluderen dat klimaatverandering misschien ernstig is, maar dat we er niets meer aan kunnen doen.

Boudry ziet klimaatzorgen als een soort christelijke doemdenkerij. Maar klimaatverandering is geen apocalyps, het is een ramp in slow-motion die zich nu al voltrekt. Mensen die dit inzien maken zich zorgen om zichzelf en hun (klein)kinderen, maar ook om mensen die het meest kwetsbaar zijn. De klimaatbeweging heeft juist oog voor het ongelijkheidsaspect dat onlosmakelijk verbonden is met klimaatverandering.

Je zorgen maken om het klimaat is geen decadentie, maar een verantwoordelijkheid voor iedereen die van welvaart profiteert. Want ook al kunnen we ons hier voorlopig nog beschermen tegen de gevolgen, we blijven onlosmakelijk verbonden met de natuur en met andere mensen.

Wie denkt dat wij mensen boven de natuur staan, maakt een fout. Het geloof dat technologie de oplossing voor alles is en de mens een uitzonderlijk wezen, heeft dogmatische trekken aangenomen. We verarmen en vervuilen ons eigen water, onze bodem en onze schone lucht. Klimaatactivisten maken zich dan ook geen zorgen om de planeet, maar om de mensen die afhankelijk zijn van de enige planeet die we hebben.

Wie zich zorgen maakt om de planeet wordt radicaal genoemd, terwijl wie haatleuzen scandeert bij een azc een ‘bezorgde burger’ heet. Dankzij klimaatverandering zullen er nog veel meer mensen aan onze deur kloppen. Wat me het meest angstig maakt is nog het gebrek aan erkenning van het probleem. Het is vervreemdend te leven in een wereld waarin het smelten van ijskappen wordt gezien als een economische kans.

Ja, ik voel me angstig. Dat heeft niets te maken met christelijke schuldgevoelens of boetedoening. Blijven wijzen op de feiten is een poging aan de boom te blijven schudden, in de hoop dat er in godsnaam nog iemand wakker wordt.